[hlOstan]

اردبيل(اردبيل)

  • جمعیت :
    418262
  • کد تلفن :
    451
  • سایت شهرداری :
    www.eardabil.ir

<p>اَردَبيل يکي از شهرهاي ايران و مرکز استان اردبيل در شمال غربي کشور است. اين شهر همچنين مرکز شهرستان اردبيل است. اردبيل از شهرهاي باستاني و تاريخي ايران است. اين شهر در نزديکي مرز جمهوري آذربايجان قرار گرفته&zwnj;است و داراي ارتفاع زيادي است و از سردترين شهرهاي ايران محسوب مي&zwnj;گردد که جاذبه&zwnj;هاي طبيعي زيادي دارد. اين شهر در 219 کيلومتري تبريز و 591 کيلومتري تهران واقع شده&zwnj;است.<br /> <br /> جغرافيا<br /> شهر اردبيل در ارتفاع 1500 متري از سطح دريا و در ميان کوه&zwnj;هاي طالش و سبلان واقع در رشته&zwnj;کوه البرز در شمال غرب فلات ايران جاي گرفته&zwnj;است و داراي زمستان&zwnj;هاي سرد و تابستان&zwnj;هاي ملايم است.<br /> <br /> مردم<br /> جمعيت اين شهر براساس سرشماري سراسري سال 1385 ايران، برابر با 412,669 نفر است. زبان مردم شهر اردبيل ترکي آذربايجاني است. مذهب اکثر مردم اين شهر، اسلام (شيعه دوازده&zwnj;امامي) بوده و مسلمانان اهل سنت در روستاهايي نظير عنبران سکونت دارند. هم&zwnj;چنين مسيحيان شهر که اغلب ارمني بوده&zwnj;اند در دهه&zwnj;هاي گذشته مهاجرت نموده&zwnj;اند.<br /> <br /> وجه تسميه<br /> غالب صاحب&zwnj;نظران نام قديمي شهر را &laquo;آرتاويل&raquo; و از ريشه اوستايي مي&zwnj;دانند. اين نام از ترکيب دو کلمه &laquo;آرتا&raquo; (به&zwnj;معني مقدس که در فارسي ميانه تبديل به &laquo;ارد&raquo; شده&zwnj;است و در کلماتي نظير اردشير آمده&zwnj;است) و &laquo;ويل&raquo; تشکيل شده&zwnj;است. امروزه در مناطق تالش&zwnj;نشين استان، هنوز هم به اردبيل، &laquo;آردويل&raquo; مي&zwnj;گويند که معني &laquo;شهر مقدس&raquo; را مي&zwnj;دهد.<br /> <br /> لقب&zwnj;ها<br /> اردبيل در طول تاريخ، به نام&zwnj;هاي گوناگوني ازجمله &laquo;دارالارشاد&raquo;، &laquo;دارالملک&raquo;، &laquo;دارالعرفان&raquo;، &laquo;دارالامان&raquo; و &laquo;شهر مقدس&raquo; ملقب بوده&zwnj;است و در دوره&zwnj;هاي مختلف، مرکز ايلات آذربايجان بوده و به&zwnj;علت قرارداشتن در مسير جاده ابريشم، از رونق اقتصادي بسيار خوبي، برخوردار بوده&zwnj;است.<br /> <br /> پيشينه<br /> <br /> بقعه شيخ صفي&zwnj;الدين اردبيلي<br /> <br /> اردبيل از شهرهاي کهن ايران است که حدود 5000 سال قدمت دارد.در لوحه&zwnj;هاي گلي سومريان به صورت ارتا ثبت گرديده&zwnj;است که خود قدمت شهر را تا 5000 سال ميرساند. اين شهر در زمان حکومت بني&zwnj;اميه مرکز حکومت آذربايجان و در زمان بني&zwnj;عباس مرکز قيام بابک خرمدين بوده&zwnj; است. در سال 618 هجري مورد حمله مغولان قرار گرفت.در دوران باستان نيز که ايران به چهار ولايت تقسيم شده بود اردبيل مرکز ولايت باختر شامل آذربايجان، ارمنستان و آران بوده&zwnj;است.اما در زمان تيموريان و صفويان، نهضت تشيع و جنبش&zwnj;هاي سياسي ايران از اين شهر برخاست. اردبيل در زمان صفويان آباد گرديد و به اوج اعتبار، عزت، و عظمت خود رسيد، اما پس از انقراض اين سلسله در پيشامدها و تحولات تاريخي دوره نادرشاه و اوايل قاجار و به&zwnj;خصوص با ورود قشون روسيه به ايران و حوادث دوران مشروطيت، از رونق و اهميت افتاد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران، در 24 فروردين 1372 به مرکز استان تبديل شد.<br /> <br /> مسجد جمعه اردبيل(مسجد جامع اردبيل )-يادگار دوره پيش از اسلام ودوره سلجوقيان<br /> <br /> از آثار تاريخي اردبيل که برخي به دوره پيش از اسلام مي&zwnj;رسد، مي&zwnj;توان از دهکده آتشگاه، شهر هير، شهريور، و مسجد جامع اردبيل که در قديم آتشکده بوده&zwnj;است، نام برد. با توجه به اين&zwnj;که اين مسجد، بزرگ&zwnj;ترين و قديم&zwnj;ترين مسجد اردبيل است، احتمال مي&zwnj;رود يکي از واحدهاي آن، کتابخانه بوده، ولي در تاريخ اردبيل اشاره&zwnj;اي به آن نشده&zwnj; است.<br /> بسياري از مؤلفان دوره اسلامي، بناي شهر اردبيل را به فيروز، پادشاه ساساني نسبت مي&zwnj;دهند و مي&zwnj;نويسند که اردبيل به دستور اين پادشاه، که در سده پنجم ميلادي مي&zwnj;زيست، ساخته شده&zwnj;است.فردوسي در شاهنامه بناي اردبيل را به پيروز ساساني نسبت مي&zwnj;دهد.<br /> <br /> کشف تاريخ 40 هزار ساله اردبيل<br /> کشفيات اخير در خصوص تاريخ اردبيل در منطقه مراد لو اردبيل نشان از کشف تاريخ 40 هزار ساله در اردبيل را به اثبات ميرساند.محوطه شامل بيش از يكصد تخته سنگ مزين به نقوش صخره&zwnj;اي بوده كه با بررسي و مطالعه هر يك از آنها زواياي پنهاني از نحوه زندگي و استقرار بشر در اين منطقه از كشور نمايان خواهد شد. يكي از كارشناسان باستان شناسي اردبيل گفت: نقوش خمره&zwnj;اي يا همان سنگ نگاره&zwnj;ها كهن&zwnj;ترين آثار هنري بر جاي مانده از بشر هستند كه قدمت برخي از آنها به ?40?هزار سال قبل برمي گردد.<br /> <br /> باستان شناسي اردبيل<br /> منطقه اردبيل حداقل از هزاره ششم قبل از ميلاد مسکوني بوده&zwnj;است. براساس پژوهش، سراسر منطقه از تپه&zwnj;هاي باستاني پوشيده شده&zwnj;است. کاوش&zwnj;هاي مقدماتي در برخي از نواحي اردبيل به ويژه در قسمت&zwnj;هاي شمالي و شرقي آن نشان مي&zwnj;دهد که اردبيل از کانونهاي مهم فرهنگ مگالي تيک يا سنگ افراشتي بوده&zwnj;است. مردم مگالي تيک شرق آذربايجان که ماهيت قومي آنها مي&zwnj;بايد از عناصر کاسي و هوري بوده باشد، دهها اثر مگالي تيک پرارزش از خود به يادگار گذاشته&zwnj;اند. کشفيات اخير در محوطه باستاني شهر يئري مشکين شهر، پرتو تازه&zwnj;اي به تمدن و فرهنگ هشت هزارساله اقوام ساکن در اردبيل و اطراف آن افکنده&zwnj;است و انتشار نتيجه کشفيات مي&zwnj;تواند ارتباط تمدن و فرهنگ مگالي تيک اردبيل را با ديگر مناطق ايران و آذربايجان تاريخي و قفقاز و شرق آسياي صغير مشخص کند. تصاوير هيکل&zwnj;هاي سنگي شهر يئري با تصاوير هيکل&zwnj;ها و سرهاي آدمياني که برروي اجاق&zwnj;هاي نعل اسبي ايغدير (ايگدير درشمال شرقي ترکيه در نزديکي مرز ايران و ارمنستان) نقش بسته شباهت تام دارد.آثاريافت شده درموزه باستانشناسي اردبيل موجود مي&zwnj;باشند.<br /> <br /> اردبيل درعصر مفرغ<br /> <br /> آثار به&zwnj;دست&zwnj;آمده در حفاري&zwnj;هاي صورت&zwnj;گرفته در اردبيل، نشان از حيات در دوره مفرغ را به&zwnj;اثبات مي&zwnj;رساند. آثار به&zwnj;دست&zwnj;آمده شامل شمشيرهاي مسي، خنجرهاي مختلف، تير و سرنيزه، حلقه براي گرفتن زه کمان و تيردان&zwnj;هاي مسي، از نوع تبري که در لرستان پيدا شده و باستان&zwnj;شناسان، تاريخ آن را قريب سه&zwnj;هزارسال قبل ازميلاد معين کرده&zwnj;اند، در ناحيه اردبيل نيز پيداشده&zwnj;است چون اين اشيا ازمفرغ&zwnj;هاي به&zwnj;دست آمده لرستان ساده&zwnj;ترند، اين امر قدمت اردبيل را فراتر هم مي&zwnj;برد.باستان&zwnj;شناسان در يکي از گورها تعدادي مهره عقيق، لاجورد، شيشه، يک دکمه طلا و سفال به دست آورده&zwnj;اند.<br /> <br /> درضمن حفاري در تپه نادري اردبيل، باستان شناسان موفق شدند بقاياي معماري عصر مفرغ را به دست آورند.اين بقايا از دوره&zwnj;هاي عصر آهن 2 و 3 و نمونه&zwnj;هايي از دوره&zwnj;هاي اشکاني، ساساني، سلجوقي و اوايل دوره اسلامي مي&zwnj;باشند.اين نوع معماري بسيار شناخته شده و در تمام دنيا به ويژه در معماري شرق ترکيه بسيار ديده شده&zwnj;است.<br /> <br /> درديگرکاوشها درمنطقه گيلوان اردبيل مواردي به شرح ذيل کشف گرديده&zwnj;اند:دو گور مربوط به دوره عصر مفرغ جديد (حدود سال 1600 پيش از ميلاد)<br /> يک گور مربوط به عصر آهن (حدود سال&lrm;هاي 1200 تا 1500 پيش از ميلاد)<br /> چهار گور مربوط به دوره هخامنشي<br /> 99 گور مربوط به عصر آهن (سال&lrm;هاي 2200 تا 2800 پيش از ميلاد)<br /> <br /> <br /> موضوع قابل توجه در گور&lrm;هاي عصر آهن تدفين&lrm;هاي دسته جمعي است که در گور&lrm;هاي اين عصر بي نظير است که اين موضوع نشان از همان تداوم فرهنگي از عصر مفروغ جديد تا عصر آهن است.سازه&lrm;هاي گور&lrm;هاي گيلوان از نوع سازه&lrm;هاي چاله&lrm;اي است و تدفين اسکلت&lrm;ها به صورت چمباته&lrm;اي انجام شده&zwnj;است. جهت سر اين اسکلت&lrm;ها نشان دهنده اين مطلب است که: اجسادي که در صبح دفن شده&lrm;اند سرشان به طرف شرق و آن&rlm;هايي که در ظهر دفن شده&lrm;اند، سرشان به طرف جنوب بوده&zwnj;است.<br /> از اشيايي که همراه با اسکلت&lrm;ها به دست آمده مي&zwnj;توان به خنجر، سرنيزه و پيکان در گور مردان و سنجاق سينه، مهره&lrm;هاي تزئيني، پولک و... در گور زنان اشاره کرد.<br /> <br /> سفال اردبيل دردوره مفرغ<br /> بررسي باستان شناسان بر روي 12 قلعه و گورستان قديمي اردبيل که قدمت آنها به دوره عصر آهن مي&zwnj;رسد سبب کشف سفال&zwnj;هايي شد که بيانگر تداوم فرهنگي از عصر مفرغ جديد تا دوره اشکاني است.اين سفال از لحاظ طرح و نقش بسيار شبيه به هم بوده که به سفال نوع اردبيل درتاريخ معروف شده&zwnj;است. بر اساس آن مي&zwnj;توان تداوم فرهنگي نقوش سبک اردبيل را نشان داد. چرا که سبک و فرم سفال&zwnj;ها در ملي دوران&zwnj;هاي مختلف تغيير چنداني نکرده&zwnj;است.<br /> <br /> گورستانهاي کشف شده پيش ازتاريخ دراردبيل<br /> بررسي&zwnj;هاي انجام شده در4 نوع قبر در منطقه اردبيل دوران عصر آهن I تا آهن III رابه وضوح ترسيم مينمايد.. که تقريبا هيچ کدام از قبرها سالم نبود. و به نظر مي&zwnj;رسد در گذشته&zwnj;هاي بسيار دور مورد تاراج قرار گرفته&zwnj;است.اين نوع ازگورستان هارا، کورگان مي&zwnj;نامند. در تمامي مناطق قفقاز و ماوراء قفقاز پراکنده هستند و به لحاظ سازه و معماري به انواع مختلفي تقسيم مي&zwnj;شوند. هر کدام داراي مشخصات خاصي هستند ولي عملکرد تمام آنها به يک گونه بوده&zwnj;است. گورستان&zwnj;هاي بررسي شده بين اردبيل و مشکين شهر قرار دارند.<br /> <br /> اولين شهر لوله&zwnj;کشي&zwnj;شده آب<br /> اردبيل، اولين شهر ايران از لحاظ لوله کشي آب مشروب مي&zwnj;باشد. تاريخ اين لوله کشي احتمالا به دوره صفوي معطوف مي&zwnj;گردد. بطوريکه آثار آن درحفاريهاي صورت پذيرفته شده موجود مي&zwnj;باشد<br /> <br /> تاريخچه کتابخانه در اردبيل<br /> نخستين كتابخانه در اردبيل در قرن 8 ق. به&zwnj;همت شيخ صدرالدين موسي ، فرزند شيخ صفي&zwnj;الدين اردبيلي ، در جوار آرامگاه پدرش جهت استفاده عموم ايجاد شد . پس از كتابخانه آستان قدس رضوي،کتابخانه اردبيل قديم&zwnj;ترين و غني&zwnj;ترين كتابخانه ايران به&zwnj;شمار ميرفت . شيخ صفي&zwnj;الدين اردبيلي به سال 700 ق. جانشين شيخ زاهد گيلاني گرديد و خانقاهي براي مريدانش ترتيب داد و كتابخانه&zwnj;اي نيز بنيان نهاد كه پس از مرگ او، كتابخانه همچنان مجمع مريدان بود. مخصوصاً پس از تشكيل سلسله صفويه (907 ق.)، به كتابخانه و آرامگاه شيخ توجه بيشتري شد به&zwnj;حدّي كه شاه عباس اول صفوي (996-1038 ق.) در سنه 1017 ق. كتاب&zwnj;هاي گرانبهايي به آنجا وقف كرد. آدام اولئاري كه به سال 1047 ق./ 1637 م. از اين كتابخانه بازديد كرده، مي نويسد كه اكثر كتاب&zwnj;هاي خطي آنجا از نظر هنر و درونمايه در دنيا بي&zwnj;نظيرند. جيمز موريه انگليسي اين كتابخانه را به سال 1227 ق./ 1812 م. در حالي&zwnj;كه كتاب&zwnj;ها بر روي هم انباشته شده بود، ديده است . در جنگ دوم ايران و روس (1241-1243ق.)، اين كتابخانه به&zwnj;عنوان غنيمت جنگي به&zwnj;تصرف روس&zwnj;ها در آمد و تعداد 114 نسخه از كتاب&zwnj;هاي نفيس و نادر آن به پترزبورگ فرستاده شد. در سال 1314 ش. تعداد كتاب&zwnj;هاي باقي&zwnj;مانده به&zwnj;دستور وزارت معارف به تهران انتقال يافت. در سال 1328 ش. كتابخانه&zwnj;اي عمومي با نام &quot;قرائت&zwnj;خانه عمومي&quot; با 900 جلد كتاب جهت استفاده عموم، به&zwnj;ويژه معلمان، به&zwnj;همت معاون رئيس فرهنگ اردبيل تأسيس شد. در سال 1346 با تشكيل كتابخانه عمومي اردبيل، مجموعه قرائت&zwnj;خانه عمومي به اين كتابخانه منتقل گرديد، كه با نام &quot;كتابخانه عمومي شماره يك&quot;، قديم&zwnj;ترين كتابخانه عمومي در مركز استان اردبيل به&zwnj;شمار مي&zwnj;رود.<br /> <br /> از آن پس، كتابخانه&zwnj;هاي ديگري در شهرهاي استان تأسيس شد، از جمله: كتابخانه خلخال (تأسيس 1344)، و كتابخانه شهر گيوي (1345) (1: 49، 50). علاوه بر اين، تعداد 2 واحد كتابخانه وقفي در دهه 1340 در شهرستان اردبيل موجود بوده كه مييتوان از كتابخانه سيد حمزه (با مجموعه 1200 جلد) و كتابخانه حسين صدر (تأسيس 1342، با مجموعه 588 جلد) ياد كرد.<br /> <br /> تا نيمه دوم سال 1378، در استان اردبيل 33 واحد كتابخانه عمومي (با مجموعه 242307 جلد، 5870 عضو، و 65 كارمند) فعاليت داشته كه از اين تعداد، بخشي (با مجموعه 5583 جلد و 9932 عضو) وابسته به جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي است.<br /> <br /> همچنين، تعداد كتابخانه&zwnj;هاي مساجد استان در سال 1378، 28 واحد بوده كه با مجموعه&zwnj;اي در حدود 30000 جلد كتاب و 3760 عضو فعاليت داشته&zwnj;اند.<br /> تا سال 1378، تعداد كتابخانه&zwnj;هاي كودكان و نوجوانان استان 9 واحد (7 واحد ثابت، 1 واحد پستي، 1 واحد سيّار) و مجموعه آن 92986 جلد و كاركنان آن 17 نفر بوده است .<br /> <br /> جاذبه&zwnj;هاي توريستي<br /> موزه اردبيل<br /> آرامگاه شيخ صفي&zwnj;الدين اردبيلي و مسجد جامع اردبيل از بناهاي تاريخي اين شهر به&zwnj;شمار مي&zwnj;روند. از جاذبه&zwnj;هاي طبيعي اين شهر درياچه شورابيل و بقعه شيخ جبراييل در داخل شهر و درياچه نئور، جنگل فندق&zwnj;لو، و پيکره سنگي بابا داوود عنبران و شهر توريستي سرعين در نزديکي اين شهر مي&zwnj;باشد.<br /> از ديگر آب&zwnj;هاي معدني که اغلب مزين به زيبايي&zwnj;هاي بي&zwnj;نظير طبيعي مي&zwnj;باشند عبارت&zwnj;اند از: سردابه، قطورسويي، دودو، ايلاندو (که بر اثر زلزله ويران شده&zwnj;است)، مشه سويي، شابيل، قينرجه، ويلادره، خلخال سويي و... همچنين آبشارها و عوارض طبيعي ديدني مانند آبشار شورشورنه عنبران، آبشار نره&zwnj;گر در روستاي اسبوي خلخال، آبشار سردابه، درياچه واقع در قله سلطان سبلان، روستاي زيباي نمهيل و سواحل رود قزل اوزن، جاده فوق&zwnj;العاده زيباي خلخال به اسالم، مراتع وسيع دامنه سبلان و...<br /> <br /> صنايع دستي اردبيل<br /> اردبيل به واسطه داشتن تاريخ کهن در ادوار مختلف وتکامل در اين دوره&zwnj;ها صنايع دستي مختلفي را در جهت نياز به ان به تکامل رسانده وبه جوامع مختلف معرفي وصادر نموده است.به وضوح مي&zwnj;توان اوج اين شکوه را در دوره صفويه جستجو نمود که بايستي اين شکوه را به نام مکتب اردبيل ثبت نمود.آبگينه<br /> بافته و نساجي سنتي<br /> رودوزيهاي سنتي<br /> سفال وسراميک سنتي<br /> صنايع دستي تلفيقي<br /> صنايع دستي چرمي<br /> صنايع دستي چوبي وحصيري<br /> صنايه دستي سنگي<br /> نمد مالي<br /> <br /> غذاهاي محلي<br /> آش دوغ اردبيل<br /> آش شير، آش دوغ، پيچاق قيمه، کوفته، لَوَنگي، خشيل، هرا، قويماق، ترشي قرمه، ساج ايچي، سبزي قرمه، سوغان سو، آش اوماج، آَش يارما، بزباش، خورشت قاتق، تاس&zwnj;کباب، چيغيرتما، حلوا زرد، تر حلوا، حلواي زنجبيل، قيساوا و قيقاناق.<br /> آش دوغاين غذاي سنتي اردبيل باتوجه به استقبال بي نظير، به عنواني غذاي سنتي جهاني درحال ثبت مي&zwnj;باشد.<br /> <br /> سوغات<br /> سرشير، کره، حلواي سياه، آبنبات، شيرينيهاي محلي و تخمه آفتابگردان، عسل خالص سبلان، عصاره شهدآميز گلهاي رنگارنگ و عطرآگين طبيعت سرسبز سبلان مشهورترين سوغات منطقه مي&zwnj;باشد. حلواي سياه استان به صورت معجوني از جوانه گندم و کره طبيعي نشاط بخش و مقوي است<br /> <br /> بازار تاريخي اردبيل<br /> بازار اردبيل يادگاري از دوره صفوي و ماقبل انست. در قرن دهم هجري در زمان حکومت شاه طهماسب اول بازارهاي اردبيل از رونق بسيار زيادي برخوردار بوده&zwnj;اند.<br /> تقسيم بندي کل بازاراردبيل عبارتنداز: بازار بقالان، قصابان، خراطان، سراجان، قيصريه، چاقو فروشان، کلاه دوزان و... سراي ديگر اشاره کرد.راسته&zwnj;هاي موجود در بازار اردبيل عبارتند: از راسته اصلي بازار، راسته قيصريه، علافان، راسته پيرعبدالملک، بازار زرگران، سراجان، پارچه فروشان، کفاشان، مسگران، چاقوسازان، آهنگران و سراهاي آنها.در قرن هفتم و هشتم بازار اردبيل رونق فراوان داشته&zwnj;است. در دوره&zwnj;هاي بعد، قسمتي از بازار بزرگ و تيمچه&zwnj;ها و سراها از موقوفات بقعه شيخ صفي الدين بشمار مي&zwnj;رفت و درآمد و عوايد حاصله به مصرف مخارج اين بقعه مي&zwnj;رسيد<br /> <br /> &nbsp;</p>

نظرات
در صورتیکه اطلاعات و یا تصویری برای این شهر دارید لطفا از طریق این فرم برای ما ارسال نمایید.
پست الکترونیک :
متن یا عنوان :
عکس :     
     
متن تصویر را وارد نمایید :